prawo

Odmowa złożenia zeznań w postępowaniu karnym przez osoby najbliższe

W polskim procesie karnym najczęstszym powoływanym dowodem są zeznania świadków. Należy pamiętać, że „Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania”, ale są przypadki, w których możemy bez konsekwencji odmówić.

Osoby najbliższe

Prawo odmowy składania zeznań przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym, czyli małżonkowi, wstępnym (np. rodzicom, dziadkom), zstępnym (dzieciom, wnukom), rodzeństwu, powinowatym w tej samej linii lub stopniu, jak również rodzeństwu małżonka i małżonkowi rodzeństwa oraz osobie pozostającej w stosunku przysposobienia i jej małżonkowi, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

Należy jednak wyjaśnić, że osobą najbliższą nie jest narzeczona oskarżonego. Taka osoba będzie oceniana pod kątem wspólnego pożycia, czyli czy występuje między nimi więź analogiczna jak w małżeństwie (więź duchowa, fizyczna i materialna), tzw. konkubinat. Co ciekawe, aktualne w tym przypadku jest również wymaganie co do różnej płci osób, które pozostają w konkubinacie, czyli osoby będące w stałym związku tej samej płci, które żyją jak małżeństwo nie będą mogły odmówić zeznań.

Prawo do odmowy składania zeznań trwa pomimo ustania małżeństwa np. przez rozwód lub przysposobienia, ale nie trwa przy ustaniu konkubinatu.

Procedura i poszczególne przypadki odmowy zeznań

Należy również wiedzieć to, że w postępowaniu karnym istnieje postępowanie przygotowawcze i postępowanie sądowe, a świadek może być przesłuchiwany najpierw na policji bądź prokuraturze w ramach postępowania przygotowawczego, a później dopiero w Sądzie, kiedy będą mu odczytywane wcześniej złożone zeznania, a które będzie mógł podtrzymywać lub nie i je uzupełnić.

Jak wygląda sytuacja, kiedy osoba najbliższa była przesłuchana przez policję i nie odmówiła składania zeznań, a w postępowaniu sądowym jednak się rozmyśliła i nie chciała zeznawać? Na etapie postępowania sądowego może nadal skorzystać z prawa do odmowy składania zeznań jako świadek, a jej wcześniejsze zeznania nie mogą być brane przez Sąd pod uwagę oceniając później materiał dowodowy.

Jednak, należy pamiętać, aby z prawa skorzystać najpóźniej do rozpoczęcia pierwszego przesłuchania w postępowaniu sądowym.

A co w przypadku niestawiennictwa świadka uprawnionego do odmowy złożenia zeznań na rozprawie? Sąd odczyta zeznania świadka uprawnionego do odmowy ich składania, jeżeli ten świadek świadomie (poprzez dobrowolne niestawiennictwo) zrezygnował z możliwości powołania się na prawo do odmowy składania zeznań.

Co więcej, kiedy świadek zdecydował, że będzie zeznawał, ale w trakcie przesłuchania zadano mu pytanie, które po odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo (nie wykroczenie) to może odmówić odpowiedzi na poszczególne pytanie i nie ma obowiązku podania szczegółów przyczyny takiej odmowy.

Kolejną zasadą jest niemożność zeznawania tylko na korzyść Oskarżonego, a w zakresie obciążającym Oskarżonego korzystać z prawa odmowy zeznań. Jeśli jest kilku Oskarżonych, świadkowi przysługuje prawo do odmowy złożenia zeznań tylko w odniesieniu do tego Oskarżonego, który jest dla świadka osobą najbliższą.

Ponadto, Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

W komentarzach możesz korzystać ze znaczników HTML jak:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>